GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| MVFFYL574 | BİLİM TARİHİ | Seçmeli Ders Grubu | 1 | 2 | 5,00 |
Dersin Seviyesi
Yüksek Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
“Bilim” sözcüğünün ne anlama geldiğini anlamak için iki farklı alanda bilgi sahibi olmak gerekir. Bunlardan ilki dünya ve evren hakkındaki bilgileri kapsarken diğeri bu bilgileri elde etmek için kullanılan metotları kapsamaktadır. Başka bir ifade ile bilim ya da bizim daha çok üzerinde durduğumuz fen “bilimsel bilgi” ve “bilimsel metot” olmak üzere iki farklı ama aynı zamanda iç içe alandan oluşmaktadır. Bu ders bu iki alan ya da kavram ile ilgilenirken her ikisine de eşit mesafede durmaktadır. Hakkında bilgi sahibi olduğumuz dünya önceki bildiklerimizle şekillenmektedir ve bilme denemelerimizi ise dünya hakkındaki fikir ve inanışlarımız belirlemektedir. Bu ders dünya hakkında ne öğrendiğimiz ve nasıl öğrendiğimiz hakkında tarihsel bir tarama şeklindedir. Bu tarama tarih öncesi çağlardan başlayıp modern zamanlara kadar olan kısmı içermektedir. Bunu yapmadaki en büyük amacımız bilimsel bilgi ve onu ortaya koyma yöntemleri hakkında tarihsel bir bakış açısına sahip olmanızı sağlamak ve dünyayı anlamlandırmanın nasıl bir süreçten geçtiğini göstermektir. Bu süreçte bilimsel bilginin ve metotların doğası ve bilimsel bilgi ile teknoloji arasındaki, çoğu zaman işbirliğini andıran, yakın ilişkiye de göz atma fırsatı bulacağız. Tarihsel perspektife ek olarak bu ders, bir fen eğitimcisi için bilim tarihinin pedagojik bir araç olarak nasıl kullanılabileceğini de irdelemeyi amaçlar. Bu kapsamda; akademik makale analizleri, Cosmos gibi görsel belgesel incelemeleri ve öğretim programı bağlantıları üzerinden; tarihsel bilginin sınıf içi uygulamalara nasıl dönüştürüleceği tartışılacaktır. Böylece bilim tarihi, sadece geçmişi öğrenmek için değil; öğrencilerin "bilimin doğasını" anlamlandırmalarını sağlayacak güçlü bir öğretim materyali olarak ele alınacaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Murat ÇAVUŞ
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Bilimin tarihsel gelişim sürecini; sosyal, kültürel ve felsefi bağlamları dikkate alarak analiz eder. |
| 2 | İlkçağlardan günümüze kadar olan bilimsel kırılma noktalarını (paradigma değişimlerini) ve bunların toplumsal etkilerini değerlendirir. |
| 3 | Bilim insanlarının çalışma yöntemlerini ve karşılaştıkları zorlukları inceleyerek; bilimin değişebilir, öznel ve yaratıcı doğasını yorumlar. |
| 4 | Bilim tarihi içeriklerini (deneyler, biyografiler, hikayeler), fen bilimleri öğretim programı kazanımları ile ilişkilendirir. |
| 5 | Bilim tarihi temalı akademik makaleleri, belgeselleri ve ders kitaplarını; doğruluk ve eğitsel uygunluk açısından eleştirel bir gözle inceler. |
| 6 | Seçtiği bir bilimsel dönemi veya bilim insanını, akademik standartlara uygun bir sunum materyaline dönüştürerek aktarır. |
| 7 | Bilim tarihinden seçtiği bir kesiti (hikaye veya deney), sınıf içi öğretim materyali (ders planı/etkinlik) olarak tasarlar. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
YOK
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
YOK
Dersin İçeriği
Bilim, felsefe, bilimsel yöntem; Antik Yunan, Ortaçağ Avrupası, Skolastik felsefe ve bilim; İslam kültür coğrafyasında bilim ve felsefe; Mezopotamya’da bilim; Rönesans Avrupası’nda bilim ve felsefe; aydınlanma çağında bilim ve felsefe; bilimlerin sınıflandırılması; bilim, bilimcilik (bilimizm), ideoloji, etik ve din ilişkileri; bilim ve paradigmalar; Viyana ve Frankfurt düşünce okulları; yirminci ve yirmi birinci yüzyıllarda bilim eleştirileri.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | Tanışma ve Dersin Tanıtımı, Bilim Nedir?, Cosmos 1 | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi | Konu İncelenip Araştırma Yapılması |
| 2 | İlk Uygarlıklar ve Eski Çağda Bilim, Cosmos 2 | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi, Soru - Cevap Tekniği | Konu İncelenip Araştırma Yapılması |
| 3 | Antik Yunan Dünyasında Bilim, Cosmos 3 | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi, Soru - Cevap Tekniği | Konu İncelenip Araştırma Yapılması |
| 4 | Orta Çağ Hristiyan Dünyasında Bilim, Cosmos 4 | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi, Soru - Cevap Tekniği | Konu İncelenip Araştırma Yapılması |
| 5 | İslam Dünyasında Bilim, Cosmos 5 | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi, Beyin Fırtınası Tekniği, Soru - Cevap Tekniği | Konu İncelenip Araştırma Yapılması |
| 6 | İslam Dünyasında Bilim, Cosmos 6 | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi, Beyin Fırtınası Tekniği, Soru - Cevap Tekniği | Konu İncelenip Araştırma Yapılması |
| 7 | Rönesans Döneminde Bilim, Cosmos 7 | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi, Beyin Fırtınası Tekniği, Soru - Cevap Tekniği | Konu İncelenip Araştırma Yapılması |
| 8 | XVI. - XVIII. Yüzyıllarda Bilim, Cosmos 8 | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi, Soru - Cevap Tekniği | Konu İncelenip Araştırma Yapılması |
| 9 | XVI. - XVIII. Yüzyıllarda Bilim, Cosmos 9 | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi, Soru - Cevap Tekniği | Konu İncelenip Araştırma Yapılması |
| 10 | XIX. ve XX. Yüzyıllarda Bilim, Cosmos 10 | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi, Beyin Fırtınası Tekniği, Soru - Cevap Tekniği | Konu İncelenip Araştırma Yapılması |
| 11 | XIX. ve XX. Yüzyıllarda Bilim, Cosmos 11 | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi, Beyin Fırtınası Tekniği, Soru - Cevap Tekniği | Konu İncelenip Araştırma Yapılması |
| 12 | XIX. ve XX. Yüzyıllarda Bilim, Cosmos 12 | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi, Beyin Fırtınası Tekniği, Soru - Cevap Tekniği | Konu İncelenip Araştırma Yapılması |
| 13 | Cumhuriyet Döneminde Bilim, Cosmos 13 | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi, Beyin Fırtınası Tekniği, Soru - Cevap Tekniği | Konu İncelenip Araştırma Yapılması |
| 14 | Poster Sunumları | Anlatım Yöntemi, Tartışma Yöntemi | Poster hazırlanarak çıktı alınması |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Akarsu, B. (2018). Bilim. İstanbul: Cinius Yayınları. Çalışkan, A. S. (2019). Bilim Devrimi. İstanbul: Babil Kitap. Demir, Ö. (2018). Bilim Felsefesi (10. Baskı). Sentez Yayıncılık. Fara, P. (2026). Bilim: Dört Bin Yıllık Bir Tarih (5. Baskı). (Çev. A. N. Acar). İstanbul: Metis Yayınları. Gribbin, J. (2022). Bilim Tarihi (4. Baskı). (Çev. B. Gönülşen). İstanbul: Alfa Yayınları. Lambert, K. & Brittan, G. G. (2017). Bilim Felsefesine Giriş (4. Basımdan Çeviri). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. Tekeli, S., Kahya, E., Dosay, M. vd. (2010). Bilim Tarihine Giriş (6. Baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım. Topdemir, H. G. & Unat, Y. (2016). Bilim Tarihi (20. Baskı). Ankara: Pegem Akademi. Topdemir, H. G. & Unat, Y. (2020). Bilim Tarihi ve Felsefesi (2. Baskı). Ankara: Pegem Akademi. Trefil, J. (2021). Tarih İçinde Bilim (1. Baskı). İstanbul: Ketebe Yayınları. Unat, Y. (2025). Bilim (1. Baskı). İstanbul: Say Yayınları. Yıldırım, C. (2023). Bilim Tarihi (26. Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi. Kaynak Makaleler: 1 Candaş, B., Kıryak, Z., & Ünal, S. (2021). Bilim tarihi temelli hikâyelerle fen öğretimi: Tesla ve Volta örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 405-435. 2 Çelik, A. B., & Görgülü Arı, A. (2020). Bilim tarihi uygulamalarının epistemolojik inançlar üzerine etkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (44), 100-124. 3 Dağtekin, B., & Özenoğlu, H. (2024). Ortaokul fen bilimlerinde bilim tarihinin kavramsal, prosedürel ve bağlamsal analizi ve bilim tarihi hikayeleri konusunda öğretmen görüşleri. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(2), 63-81. 4 Güven, İ., Korkut, H. M., & Köngül, Ö. (2022). 2018 ortaokul fen bilimleri dersi programında yer alan kazanımların bilim tarihindeki bilimsel deneyler ile ilişkilendirilmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (12), 289-325. 5 Sarıtaş, D. (2020). Fen bilimleri dersi öğretim programında bilim-kültür-bilim tarihi ilişkisi ve uygun bir ilişki için bazı kuramsal öneriler. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3(1), 28-38. 6 Tatlı, F. (2024). Türkiye'de eğitim bilimleri alanında bilim tarihi konusunda yapılan tezlere yönelik içerik analizi. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (62), 3194-3223.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 50 |
| Ev Ödevi | 13 | 50 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 67 |
| Rapor Hazırlama | 60 | 33 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
YOK
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 3 | 3 |
| Final Sınavı | 1 | 3 | 3 |
| Derse Katılım | 14 | 3 | 42 |
| Gözlem | 13 | 2 | 26 |
| Makale Kritik Etme | 6 | 4 | 24 |
| Bireysel Çalışma | 14 | 1 | 14 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 6 | 6 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 7 | 7 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 125 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | |
| ÖÇ 1 | 3 | 5 | 4 | 5 | 4 | ||||||||||
| ÖÇ 2 | 3 | 5 | 2 | 5 | 5 | ||||||||||
| ÖÇ 3 | 2 | 3 | 4 | 5 | 2 | ||||||||||
| ÖÇ 4 | 5 | 2 | 2 | 2 | |||||||||||
| ÖÇ 5 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 | 2 | 4 | 2 | ||||||
| ÖÇ 6 | 3 | 2 | 2 | 5 | |||||||||||
| ÖÇ 7 | 3 | 3 | 3 | 2 | 3 | 2 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek