GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| TAR819 | OSMANLI MUTFAK TARİHİ VE TÜKETİM KÜLTÜRÜ | Seçmeli Ders Grubu | 2 | 3 | 4,00 |
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu ders, Osmanlı İmparatorluğu'nda mutfak kültürünü, gıda tedarik ağlarını ve tüketim pratiklerini tarihsel bir perspektifle incelemeyi amaçlar. Öğrenciler, yiyecek ve içeceklerin sadece biyolojik bir ihtiyaç olmadığını; aynı zamanda hiyerarşiyi, statüyü ve kültürel kimliği inşa eden "prestij nesneleri" olduğunu kavrayacaklardır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Dr.Öğr.Üyesi Zeliha Buket KALAYCI
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Osmanlı mutfak tarihi ile ilgili temel arşiv kaynaklarını (mutfak defterleri, narh kayıtları, tereke defterleri vb.) tanımlar ve tarihsel bağlamda yorumlar. |
| 2 | Saray Mutfağının (Matbah-ı Âmire) kurumsal yapısını, hiyerarşik işleyişini ve başkentin iaşe (tedarik) ağlarını kavramsal olarak analiz eder. |
| 3 | Tüketim maddelerini salt gıda olarak değil "prestij nesneleri" olarak değerlendirerek, yiyecek ve içeceklerin Osmanlı sarayında ve toplumunda statü inşasındaki rolünü açıklar. |
| 4 | Kahve ve şeker gibi spesifik ürünlerin Osmanlı sosyal ve kamusal hayatına giriş süreçlerini ve yarattıkları sosyo-kültürel dönüşümleri değerlendirir. |
| 5 | Osmanlı İmparatorluğu'nda hem sıradan halkın gündelik beslenme pratiklerini hem de savaş, kıtlık gibi kriz dönemlerinde uygulanan gıda ve narh politikalarını tartışır. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
yok
Dersin İçeriği
Bu dersin içeriği, yiyecek ve içecekleri salt birer tüketim maddesi olarak değil; Osmanlı siyasi, ekonomik ve sosyo-kültürel hayatının temel yapı taşları olarak ele alacak şekilde detaylandırılmıştır. Nesnelerin toplumsal yaşamı ve gösterge değerleri üzerinden, öğrencilere arşiv belgelerinin (özellikle mutfak defterlerinin) nasıl okunup yorumlanacağı aktarılacaktır.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | Giriş, Kaynaklar ve Metodoloji | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | Yok |
| 2 | Osmanlı Mutfağının Tarihsel Kökleri | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | yok |
| 3 | Sarayın Mutfak Teşkilatı: Matbah-ı Âmire | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | Yok |
| 4 | Helvahâne'nin kuruluşu, işlevi ve saray teşkilatındaki yeri. | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | Yok |
| 5 | İstanbul'un iaşe politikası ve tedarik zincirleri. | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | Yok |
| 6 | Sarayda Hiyerarşi ve Mutfak | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | Yok |
| 7 | Kahvenin Sosyal Tarihi | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | Yok |
| 8 | Şekerin saray mutfağındaki yeri ve statü göstergesi olarak kullanımı | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | Yok |
| 9 | Klasik Dönem Osmanlı Mutfak Kültürü ve Tarifler | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | Yok |
| 10 | Şehirli ve Kırsal Hayatta Gündelik Beslenme | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | Yok |
| 11 | 18. ve 19. Yüzyıllarda Değişim ve Dönüşüm | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | yok |
| 12 | Kriz Dönemlerinde Mutfak ve Gıda | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | yok |
| 13 | Osmanlı mutfağının Cumhuriyet dönemine ve günümüz Türk mutfağına devrettiği miras. | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | yok |
| 14 | Dönemin genel değerlendirmesi ve öğrenci sunumları/tartışmaları. | Doğrudan Anlatım/Soru-Cevap | Yok |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Arif Bilgin, Osmanlı Saray Mutfağı (1453-1650). Stefanos Yerasimos, Sultan Sofraları: 15. ve 16. Yüzyılda Osmanlı Saray Mutfağı. Suraiya Faroqhi, Osmanlı Kültürü ve Gündelik Yaşam. Tülay Artan, 18. Yüzyıl Kadı Sicilleri Işığında İstanbul'da Tüketim Çılgınlığı. Süheyl Ünver, Fatih Devri Yemekleri. Ali Ufki Bey, Saray-ı Enderun
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 70 |
| Quiz | 1 | 30 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 50 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 50 | |
Staj Durumu
yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Final Sınavı | 1 | 2 | 2 |
| Derse Katılım | 14 | 2 | 28 |
| Seminer | 14 | 1 | 14 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 7 | 2 | 14 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 14 | 2 | 28 |
| Ev Ödevi | 1 | 12 | 12 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 100 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | |
| ÖÇ 1 | 3 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| ÖÇ 2 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| ÖÇ 3 | 3 | 4 | 5 | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| ÖÇ 4 | 3 | 4 | 2 | 3 | 4 | 3 | 3 | 4 | 5 | 5 | 3 | 4 | 5 | 4 | 5 |
| ÖÇ 5 | 3 | 4 | 2 | 3 | 4 | 3 | 3 | 4 | 5 | 5 | 3 | 4 | 5 | 5 | 4 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek