GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| GZT451 | SOSYAL MEDYADA ELEŞTİREL YAKLAIŞMLAR | Ders | 4 | 7 | 4,00 |
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu dersin temel amacı, öğrencilere sosyal medya platformlarının (Facebook, Twitter, Instagram, TikTok vb.) bireysel, toplumsal, kültürel ve ekonomik düzeylerdeki etkilerini eleştirel bir mercekle inceleme becerisi kazandırmaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Doç. Dr. Mehmet Ramazan Yıldızgörür
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Sosyal medya üzerine temel eleştirel teorileri (örn. Frankfurt Okulu, Politik Ekonomi, Gözetim Kapitalizmi) tanımlayabilir. |
| 2 | Sosyal medyanın kimlik, benlik ve sosyal etkileşim üzerindeki psikolojik ve sosyal psikolojik etkilerini tartışabilir. |
| 3 | Algoritmaların, yankı odalarının ve filtre balonlarının toplumsal kutuplaşma üzerindeki sosyolojik rolünü değerlendirebilir. |
| 4 | Dijital kültür, "meme"ler ve çevrimiçi aktivizm gibi olguları kültürel bir perspektiften eleştirel olarak yorumlayabilir. |
| 5 | Sosyal medyadaki dezenformasyon, nefret söylemi ve etik sorunlara yönelik eleştirel bir farkındalık geliştirebilir. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Ders, sosyal medyayı sadece bir teknoloji veya "tarafsız" bir iletişim aracı olarak değil, aynı zamanda belirli ideolojileri, güç ilişkilerini ve ekonomik modelleri barındıran ve yeniden üreten bir yapı olarak ele alacaktır. Ekonomik (gözetim kapitalizmi, platform ekonomisi), kültürel (küresel kültür vs. yerel kimlikler), sosyolojik (dijital bölünme, yankı odaları), psikolojik (narsisizm, bağımlılık) ve sosyal psikolojik (benlik sunumu, grup dinamikleri) boyutlar, eleştirel teoriler ışığında tartışılacaktır.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | Giriş: Neden "Eleştirel" Yaklaşım? Sosyal medyaya "ütopik" (kurtarıcı) ve "distopik" (felaket senaryosu) bakışların ötesine geçmek. Eleştirel teorinin temelleri. Dersin kapsamı ve beklentilerin (değerlendirme, okumalar) tanıtımı. | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Atölye Çalışması ve Uygulama Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
| 2 | Sosyal Medyanın Politik Ekonomisi I: Platformlar ve Kapitalizm Web 2.0'ın doğuşu. "Platform Toplumu" (The Platform Society) kavramı. Sosyal medyanın iş modeli: Kullanıcılar "ürün" mü, "işçi" mi? Dijital emek (digital labor) kavramı. | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
| 3 | Sosyal Medyanın Politik Ekonomisi II: Gözetim Kapitalizmi Shoshana Zuboff'un "Gözetim Kapitalizmi" tezi. Veri madenciliği (data mining), kişiselleştirme ve davranışsal hedefleme. Büyük veri (Big Data) ve güç. | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
| 4 | Psikolojik Boyut: Bağımlılık, Narsisizm ve "Beğeni" Ekonomisi Sosyal medyanın beyin kimyası üzerindeki etkisi (dopamin döngüleri). FOMO (Fear of Missing Out). Çevrimiçi narsisizm ve "influencer" kültürü. Tasarlanmış bağımlılık (designed addiction). | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
| 5 | Sosyal Psikolojik Boyut I: Benlik Sunumu ve Dijital Kimlik Erving Goffman’ın "Gündelik Yaşamda Benliğin Sunumu" teorisi ve sosyal medya. "İdeal" benlik inşası. Instagram vs. Gerçeklik. Çevrimiçi kimliğin performatif doğası. | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
| 6 | Sosyal Psikolojik Boyut II: Grup Dinamikleri ve Çevrimiçi Davranış Anonimlik, kimliksizleşme (deindividuation) ve çevrimiçi saldırganlık (siber zorbalık, linç kültürü). Sosyal karşılaştırma teorisi ve "diğerlerinin" yaşamı. | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
| 7 | Sosyolojik Boyut I: Yankı Odaları ve Filtre Balonları Algoritmaların sosyolojisi. Algoritmik seçilim (curation) nasıl çalışır? Yankı odaları (echo chambers) ve filtre balonları (filter bubbles). Toplumsal kutuplaşma ve algoritma. | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
| 8 | Ara Sınav / Proje Sunumu Dönem ortası değerlendirmesi veya eleştirel analiz projelerinin ilk sunumları. | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
| 9 | Sosyolojik Boyut II: Dijital Bölünme ve Eşitsizlik Sadece erişim değil, aynı zamanda beceri ve kullanım eşitsizlikleri. Sosyal medyanın sosyo-ekonomik sınıflar, cinsiyet ve ırk üzerindeki farklılaşan etkileri. Algoritmik yanlılık (algorithmic bias). | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
| 10 | Kültürel Boyut I: Meme Kültürü ve "Katılımcı" Kültür Henry Jenkins'in "Katılımcı Kültür" (Participatory Culture) tezi. İçerik üreticiliği (prosumerism). Meme'ler, "remix" kültürü ve kültürel dolaşım. Eleştirel bir "katılım" okuması. | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
| 11 | Kültürel Boyut II: Aktivizm ve Karşı-Gözetim Sosyal medyanın toplumsal hareketlerdeki rolü (Arap Baharı, #BlackLivesMatter). "Slacktivism" (tembel aktivizm) eleştirisi. "Hashtag" aktivizmi. Devlet gözetimine karşı karşı-gözetim pratikleri. | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
| 12 | Dezenformasyon ve Güven Krizi "Yalan haber" (fake news), dezenformasyon ve mezenformasyon. "Hakikat-sonrası" (post-truth) çağda sosyal medya. Teyit mekanizmaları (fact-checking) ve eleştirel dijital okuryazarlık. | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
| 13 | Gelecek, Etik ve Düzenleme (Regülasyon) Platformların gücünün düzenlenmesi. İfade özgürlüğü vs. nefret söylemi. Veri mahremiyeti (GDPR). Alternatif sosyal medya modelleri (merkeziyetsiz platformlar). | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
| 14 | Sonuç ve Dönem Sonu Proje Teslimi Dönemin genel bir tekrarı. Eleştirel bir sosyal medya kullanıcısı olmak. Final projelerinin/makalelerinin teslimi ve tartışılması. | Doğrudan Anlatım ve Sunum Vaka Analizi Tartışma ve Soru-Cevap | Ders materyallerinin takip edilmesi |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Sosyal Medya: Eleştirel Bir Giriş, Christian Fuchs Marx Geri Döndü: Medya, Meta ve Sermaye Birikimi, Christian Fuchs, Vincent Mosco Cesur Yeni Medya Teknolojiler ve Hayran Kültürü, Hennry Jenkins Transmedya Kültürü Transmedya Ekosistemine Eleştirel Bir Bakış, Eva Selin
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 70 |
| Quiz | 1 | 30 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 8 | 8 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Quiz | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 1 | 14 | 14 |
| Tartışma | 1 | 12 | 12 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 28 | 28 |
| Okuma | 1 | 28 | 28 |
| Quiz için Bireysel Çalışma | 1 | 6 | 6 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 99 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | PÇ 16 | PÇ 17 | PÇ 18 | PÇ 19 | PÇ 20 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 3 | 2 | 4 | 5 | 3 | 4 | |||||||||||||
| ÖÇ 2 | 5 | 3 | 2 | 5 | 5 | 3 | 4 | |||||||||||||
| ÖÇ 3 | 5 | 3 | 3 | 5 | 5 | 3 | 4 | |||||||||||||
| ÖÇ 4 | 5 | 3 | 3 | 5 | 5 | 3 | 4 | |||||||||||||
| ÖÇ 5 | 5 | 4 | 3 | 4 | 5 | 3 | 4 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek