GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| ILA7036 | ORTA ASYA TÜRK SANATI | Seçmeli Ders Grubu | 2 | 3 | 4,00 |
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Türklerin İslam’ı kabulünden sonraki Orta Asya’da kurdukları devletlerden Karahanlılar, Gazneliler, Büyük Selçuklular, Timurlular ve Hanlıklar dönemlerindeki kültür ve sanat ortamı, bu dönemlerde inşa edilen cami, medrese, kervansaray, türbe, saray ve diğer eserlerin incelenmesi ve süsleme açısından değerlendirilmesidir. Bu döneme ait eserlerden özellikle Türk İslam sanatında özellik arz eden, Anadolu ve çevre coğrafyalarla bağlantısı bulunan özgün örnekler incelenecektir. Bu kapsamda mimarlık ve bezeme anlayışı olarak Türk İslam eserleri içerisinde Orta Asya coğrafyasındaki sanat eserlerine bütüncül olarak bakmak, bu eserlere kaynaklık eden Orta Asya kültür ve sanat geleneğini değerlendirmek amaçlanmaktadır. Bu derste ters yüz öğrenme modeli uygulanmaktadır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. Abdulkadir Dündar Dr. Öğr. Üyesi Dadaş Mutallim
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Orta Asya Türk Devletlerinin kültürel ve sanatsal anlamda genel durumunu öğrenir. |
| 2 | Orta Asya'daki Türk Devletleri döneminde ortaya çıkan mimari yenilikleri öğrenir. |
| 3 | Karahanlılar dönemi dini ve sivil mimarisi hakkında bilgi sahibi olur. |
| 4 | Gazneli dönemi dini ve sivil mimarisi hakkında bilgi sahibi olur. |
| 5 | Kendilerinden sonra kurulan Türk-İslam devletlerinde görülen sanatsal durumun kökenini kavrar. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Bu derste ters yüz öğrenme modeli uygulandığı için öğrencilerin her hafta dersten önce kendilerine önceden verilen materyallere çalışıp gelmesi beklenmektedir. Böylelikle ders daha ziyade beyin fırtınası ve uygulama odaklı işlenecektir.
Dersin İçeriği
Orta Asya’da Türk İslam devletlerinin yayıldığı saha içerisindeki mimari yapılar, sanat eserleri ve kültürel çevre kronolojik olarak Karahanlılar, Gazneliler, Büyük Selçuklular, Timurlular ve Hanlıklar dönemlerine göre incelenecek, bu eserlerin Anadolu kültürü ile bağları ve yüzyıl özellikleri mimari ve süsleme açısından karşılaştırılacaktır.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | İslam öncesi Türk kültür ve sanatının temel özellikleri, 8. Yüzyılda Orta Asya’da sosyo-kültürel hayat. | Ders anlatımı, slayt, ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
| 2 | Karahanlılar dönemi mimari yapılar ve özellikleri. | Ders anlatımı, slayt, ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
| 3 | Karahanlılar devrinde diğer sanatlar ve kültür. | Ders anlatımı, slayt, ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
| 4 | Gazneliler devrinde sanat (mimari ve diğer eserler). | Ders anlatımı, slayt, ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
| 5 | Büyük Selçuklular devri mimari yapıları. | Ders anlatımı, slayt, ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
| 6 | Büyük Selçuklular devri mimari yapıları ve Türk İslam Sanatına Katkıları. | Ders anlatımı, slayt, ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
| 7 | Büyük Selçuklular devri sanat eserleri ve kültürel ortam. | Ders anlatımı, Slayt, ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
| 8 | Timurlu devri mimarisi ve kültürü. | Ders anlatımı, slayt, ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
| 9 | Timurlu devrine ait diğer sanat eserleri. | Ders anlatımı, slayt, ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
| 10 | Timurlular ve Osmanlılar arasındaki sanat ilişkilerine bakış. | Ders anlatımı, slayt, ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
| 11 | Orta Asya’da Hanlıklar döneminde mimari eserler. | Ders anlatımı, slayt, ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
| 12 | Orta Asya’da Hanlıklar döneminde sanat eserleri. | Ders anlatımı, slayt, ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
| 13 | Orta Asya'da Türk İslam Sanatı’nın Anadolu Türk İslam Sanatı ile etkileşimi ve analojisi. | Ders anlatımı, slayt ve ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
| 14 | Orta Asya'da Türk İslam Sanatını dünya kültür mirası kapsamında genel değerlendirme. | Ders anlatımı slayt ön hazırlık | Derse öncesinde verilen video, makale ve sunumlara çalışılıp gelinmesi. |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Ailen, Terry, A Catalogue of Toponyms and Monuments of Timurid Herat, Cambridge, Mass., 1991. Altun, Ara, “Karahanlılar”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 24, İstanbul, 1991, s. 412-414. Barthold, V.V., Orta Asya Türk Tarihi Dersleri, Çev: Hüseyin Dağ, Çağlar Yayınları, Ankara, 2004. Beksaç, A. Engin, “Tac Mahal”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 39, İstanbul, 2010, ss. 337-339. Can, Yılmaz-Recep Gün, Ana Hatlarıyla Türk İslam Sanatları ve Estetiği, Samsun, 2005. Cezar, Mustafa, Anadolu Öncesi Türklerde Şehir ve Mimarlık, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları 176, İstanbul, 1977. Çeşmeli, İbrahim, Antik Çağ’dan XIII. Yüzyıla Kadar Orta Asya ve Karahanlı Dönemi Mimarisi, Arkeoloji ve Sanat Tarihi Yayınları, İstanbul, 2007. Dündar, Abdulkadir (Ed.), Türk İslam Sanatları Tarihi El Kitabı, Grafiker Yayınları, (3. Baskı), Ankara, 2020. Golombek, Lisa ve D. Wilber, The Timurid Architecture of Iran and Turan, 2 cilt, Princeton, 1988. Merçil, Erdoğan, “Gazneliler”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 13, İstanbul, 1993, ss. 480-484. Özaydın, Abdülkerim, “Karahanlılar”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 24, İstanbul, 2001, ss. 404-412. Peacock, Andrew Charles Spencer, The Great Seljuk Empire, Edinburgh University Press, Edinburgh, 2015. Pugachenkova, Galina A., “Orta Asya Mimarisi Onuncu Yüzyıl ile Onyedinci Yüzyıl Arası”, Türkçe Konuşanlar Orta Asya’dan Balkanlara 2000 Yıllık Sanat ve Kültür, Tetregon Yayınları. Ramazanoğlu, Gözde, Orta Asya’da Türk Mimarisi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1998. Roux, Jean-Paul, Moğol İmparatorluğu Tarihi, Çev: Aykut Kazancıgil- Ayşe Bereket, Kabalcı Yayınevi, İstanbul, 2001. Roux, Jean-Paul, Orta Asya, Çev: Lale Arslan, Kabalcı Yayınevi, İstanbul, 2006. Sayan, Yüksel, “Türkmenistan’ın XI-XIX. Yüzyıllar Mimari Anıtları”, Türkler, C. 6, Ankara, 2000. Sümer, Faruk, “Selçuklular”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 36, İstanbul, 2009, ss. 365-371. Taneri, Aysın, “Harizmşahlar”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 16, İstanbul, 1997, ss. 228-231.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 70 |
| Ev Ödevi | 1 | 30 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 50 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 50 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 14 | 3 | 42 |
| Bireysel Çalışma | 14 | 3 | 42 |
| Ödev Problemleri için Bireysel Çalışma | 1 | 1 | 1 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 6 | 6 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 6 | 6 |
| Ev Ödevi | 1 | 1 | 1 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 100 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | |
| ÖÇ 1 | 3 | 5 | ||||||||||
| ÖÇ 2 | 3 | 5 | ||||||||||
| ÖÇ 3 | 3 | 5 | ||||||||||
| ÖÇ 4 | 3 | 5 | ||||||||||
| ÖÇ 5 | 3 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek