GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| OTK123 | ALTERNATİF MOTORLAR VE YAKIT SİSTEMLERİ | Ders | 1 | 2 | 4,00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu ders öğrencilerin; farklı motor ve yakıtlar hakkında bilgi edinebilmelerini, alternatif motor ve yakıt arayışlarında günümüzdeki durumu ve gelecek için yapılan planlamaların sosyal ve ekonomik boyutlarını kavrayabilmelerini amaçlamaktadır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Zeki YILBAŞI
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Alternatif motor ve yakıt sistemlerinin çalışma prensiplerini, geleneksel sistemlerle farklarını ve çevresel etkilerini kavrayabilme. |
| 2 | Elektrikli (EV), Hibrit (HEV) ve Hidrojen Yakıt Hücreli (FCEV) araçların güç aktarım organlarını ve batarya teknolojilerini tanımlayabilme. |
| 3 | LPG, CNG ve Biyoyakıt sistemlerinin içten yanmalı motorlara entegrasyonunu, montaj kurallarını ve dönüşüm standartlarını kavrayabilme. |
| 4 | Alternatif yakıtlı araçlarda bakım, onarım ve arıza teşhis (diyagnostik) işlemlerini yapabilme becerisi kazanma. |
| 5 | Yüksek voltajlı ve basınçlı gaz sistemlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarını, acil müdahale prosedürlerini ve yasal mevzuatları uygulayabilme. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Alternatif motor ve yakıt arayışlarının nedenleri, Wankel ve Stirling motorlarının tanıtımı, çalışma prensipleri, parçaları ve çalışmalarının açıklanmaları, motorların avantajları ve dezavantajları. LPG’nin tanımı özellikleri, LPG dönüşüm sistemlerinin elemanları, çalışmaları, LPG sistemlerinde uygulanan güvenlik standartları ve kuralları. LPG sistemlerinin çeşitleri ve çalışması. Doğalgazın tanımı ve özellikleri CNG dönüşüm sistemlerinin elemanların çalışmaları, CNG sistemlerinde uygulanan güvenlik standartları ve kuralları. CNG sistemlerinin çeşitleri ve çalışması. Biyodizel, biyodizelin özellikleri, biyodizelin elde edilmesi ve kullanımı. Biyodizelin avantaj ve dezavantajları. Hibrit araçların tanımı, çalışması, özellikleri, Hibrit araçların avantaj ve dezavantajları. Yakıt pillerinin tanımı, yapısı, çalışma prensipleri ve uygulama alanları.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | Dersin amacı, kapsamı ve öğrenme çıktılarının tanıtılması. Dönem ödevi sunum konularının öğrencilere dağıtılması. Sunum hazırlama kılavuzunun açıklanması ve beklentilerin netleştirilmesi. | Düz anlatım, Soru-Cevap, Tartışma. | Ders izlencesinin (Syllabus) ve "Ödev Hazırlama Kılavuzunun" incelenmesi. |
| 2 | Alternatif Motorlar ve Yakıt Sistemlerine Giriş: Geleneksel ve alternatif sistemlerin karşılaştırılması, fosil yakıtların çevresel etkileri, Wankel ve Boksör motor temelleri. | Öğrenci Sunumu, Düz Anlatım, Sınıf İçi Tartışma, Örnek Olay İncelemesi. | İlgili grubun sunum materyallerini hazırlaması, diğer öğrencilerin konuya genel bakış yapması. |
| 3 | LPG ve CNG Sistemleri (Binek/Hafif Ticari): Sistem parçaları, tank tipleri, regülatör yapısı, montaj kuralları ve çalışma prensibi. | Öğrenci Sunumu, Görsel Destekli Anlatım (Şemalar), Teknik Soru-Cevap. | LPG/CNG sistem şemalarının incelenmesi, sunum grubunun teknik verileri derlemesi. |
| 4 | Elektrikli Araçlar (EV) ve Batarya Teknolojisi: Elektrik motorları, Li-ion batarya kimyası, şarj altyapısı ve güç aktarım organları. | Öğrenci Sunumu, Animasyon Gösterimi, Karşılaştırmalı Analiz. | Elektrikli araç modellerinin ve batarya özelliklerinin araştırılması. |
| 5 | Hibrit Sistemler ve Enerji Yönetimi: Seri, paralel ve seri-paralel hibrit mimariler, rejeneratif frenleme, inverter ve konvertör yapısı. | Öğrenci Sunumu, Problem Çözme (Enerji akış diyagramları), Tartışma. | Hibrit araçların çalışma modlarının (EV modu, Şarj modu) incelenmesi. |
| 6 | Hidrojen Yakıtlı Araçlar ve Yakıt Hücreleri: FCEV çalışma prensibi, hidrojen depolama (700 bar), güvenlik önlemleri ve dolum istasyonları. | Öğrenci Sunumu, Şematik Anlatım, Grup Tartışması. | Yakıt hücresi (Fuel Cell) teknolojisinin temel kimyasının araştırılması. |
| 7 | Doğal Gaz Enjeksiyon Sisteminin Ayarları | Düz anlatım ve problem çözme yöntemleri | Ders notlarının hazırlanması |
| 8 | Arıza Teşhis (Diagnostic) ve Sorun Giderme: OBD-II protokolü, hata kodları (DTC), Fuel Trim (Yakıt Kesme) analizi ve canlı veri yorumlama. | Öğrenci Sunumu, Uygulamalı Gösterim (Varsa cihaz ile), Problem Çözme. | Yaygın arıza kodlarının (P0171, P0300 vb.) anlamlarının araştırılması. |
| 9 | Ağır Vasıta ve Deniz Taşıtlarında Alternatifler: LNG'li kamyonlar, elektrikli otobüsler, gemilerde amonyak ve hidrojen kullanımı. | Öğrenci Sunumu, Sektörel Analiz, Görsel Anlatım. | Ağır vasıta ve denizcilik sektöründeki emisyon kısıtlamalarının incelenmesi. |
| 10 | Havacılık ve Demiryolunda Yeni Enerjiler: SAF (Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı), elektrikli uçaklar, hidrojenli trenler ve elektrifikasyon. | Öğrenci Sunumu, Karşılaştırmalı Tablo Analizi, Tartışma. | Ulaşım modlarına göre enerji yoğunluğu ve ağırlık kısıtlamalarının araştırılması. |
| 11 | Mevzuat, Projelendirme ve Muayene: AİTM yönetmeliği, tadilat projeleri, sızdırmazlık raporu ve TÜVTÜRK muayene kusurları. | Öğrenci Sunumu, Belge İnceleme (Proje örnekleri), Mevzuat Okuma. | Güncel araç tadilat yönetmeliklerinin ve muayene kusur tablosunun incelenmesi. |
| 12 | Güvenlik Sistemleri ve Acil Müdahale: Yüksek voltaj güvenliği (Turuncu kablo), gaz sızıntısı, yangın müdahalesi ve Kişisel Koruyucu Donanımlar (KKD). | Öğrenci Sunumu, Senaryo Tabanlı Eğitim (Kaza anı), Gösterim. | Elektrikli ve gazlı araçlar için kurtarma kartlarının (Rescue Sheets) incelenmesi. |
| 13 | Otonom Araç Entegrasyonu ve Trendler: ADAS sistemleri, sensör kalibrasyonu, otonom sürüş seviyeleri ve geleceğin servis ihtiyaçları. | Öğrenci Sunumu, Teknoloji Analizi, Beyin Fırtınası. | Otonom araç sensörlerinin (LiDAR, Radar, Kamera) çalışma prensiplerinin araştırılması. |
| 14 | Dönem Sonu Değerlendirmesi: Tüm sunumların genel tekrarı, sektörün geleceğine dair tartışma ve geri bildirimler. | Genel Tartışma, Özetleme, Soru-Cevap. | Dönem boyunca işlenen tüm konuların notlarının gözden geçirilmesi. |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Halderman, J. D. (2023). Hibrit ve Alternatif Yakıtlı Araçlar. Pearson Education. Bosch. (2018). Otomotiv El Kitabı (10. Baskı). Robert Bosch GmbH. Denton, T. (2020). Elektrikli ve Hibrit Araçlar. Routledge. Resmi Gazete. Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik (AİTM) ve İlgili TSE Standartları (ECE R-67, ECE R-110). Üretici Teknik Eğitim Dokümanları: Toyota Hibrit Sistemi (THS), BRC ve Prins Montaj/Bakım Kılavuzları.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 60 |
| Ev Ödevi | 1 | 40 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 50 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 50 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 14 | 3 | 42 |
| Bireysel Çalışma | 10 | 2 | 20 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 7 | 2 | 14 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 7 | 2 | 14 |
| Ev Ödevi | 1 | 8 | 8 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 100 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 5 | 5 | 4 | 3 | 4 | ||||||||
| ÖÇ 2 | 5 | 5 | 5 | 4 | 3 | 5 | ||||||||
| ÖÇ 3 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | 3 | ||||||||
| ÖÇ 4 | 5 | 4 | 4 | 5 | 3 | 5 | ||||||||
| ÖÇ 5 | 5 | 5 | 3 | 3 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek